Contact
Home > Behandeling > Zorg op afstand

Zorg op afstand

Weinig ervaring, veel onzekerheid

Internettherapie is de meest uitgewerkte en onderbouwde e-healthtoepassing. Bij volwassenen is deze vorm van therapie effectief gebleken voor een scala aan psychische klachten. De jeugd-ggz richtte zich aanvankelijk voornamelijk op de toeleiding naar de zorg en preventieve programma’s. Inmiddels ontstaan er diagnose- en behandelvarianten die speciaal bedoeld zijn voor patiënten in de jeugd-ggz.

Vergelijkbaar met een face-to-faceconsultVergelijkbaar met een face-to-faceconsult

Beeldbellen via Skype of msn lijkt de meest voor de hand liggende manier om het psychiatrisch consult op afstand uit te voeren. Onderzoek, vrijwel volledig uitgevoerd in het buitenland, laat zien dat de kwaliteit van een online consult in de geestelijke gezondheidszorg via beeldbellen vergelijkbaar is met een face-to-faceconsult, zowel in de diagnostische fase als tijdens de behandeling. Toch wordt beeldbellen in Nederland nog maar mondjesmaat toegepast, in kleinschalige experimenten met een volwassen doelgroep. Dat is verrassend, gezien de voordelen die het beeldbellen met zich mee kan brengen, en de relatief goede netwerkinfrastructuur in Nederland. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn de ervaren onzekerheid over de declareerbaarheid van screen-to-screenconsulten, zorgen over de mogelijke schending van de privacy van de patiënt en de beperkte technische mogelijkheden van de computer op het bureau van de gemiddelde psychiater of psycholoog. Onze goede ggz-infrastructuur speelt wellicht ook een rol: waarom bellen als de psychotherapeut om de hoek zit?

Screen-to-screen

Screen-to-screen vooral voor volwassenen beschikbaarScreen-to-screen vooral voor volwassenen beschikbaar

Verschillende ontwikkelingen wijzen op een aanstaande doorbraak van beeldbellen in de ggz. Zo publiceert GGZ Nederland in 2013 naar verwachting een maatschappelijke businesscase voor beeldbellen in de ggz, kan screen-to-screencontact inmiddels op structurele vergoeding rekenen in de AWBZ-zorg, en lijken de gebruiksvriendelijkheid en privacy beter gewaarborgd met nieuwe programma’s als het in Nederland ontwikkelde FaceTalk.

Curatieve internettherapieën waarbij de patiënt en de behandelaar elkaar nooit zien, zijn in Nederland voornamelijk beschikbaar voor volwassenen. Jongeren tussen de veertien en 25 jaar met een negatieve seksuele ervaring kunnen terecht bij Interapy, die voor deze groep een honderd procent online behandeling ontwikkelde in samenwerking met de Rutgers Nisso Groep.

Een tweede programma is de online behandeling voor boulimische klachten die Accare biedt onder de naam 99gram. Meer programma’s zullen volgen. In 2012 rapporteerden onderzoekers van het Universitair Medisch Centrum Utrecht en Universitair Medisch Centrum Sint Radboud goede resultaten met FitNet, een online cognitief gedragstherapeutisch programma voor jongeren met het chronisch vermoeidheidssyndroom. Dit programma zal in 2013 op experimentele basis breder worden uitgezet.

Blended online behandeling

Over het effect is nog weinig bekendOver het effect is nog weinig bekend

Voor patiënten in de jeugd-ggz is honderd procent online behandeling al gauw minder geschikt. Bij de behandeling van jonge patiënten met ernstige klachten lijkt meer controle en flexibiliteit gewenst. ‘Blended’ programma’s, met een combinatie van online en offline contacten, zijn breder inzetbaar. Bovendien sluiten deze programma’s beter aan bij de praktijk waar behandelaren al gewend zijn om een deel van hun correspondentie met de patiënt via e-mail te laten lopen.

Voorbeelden van dit soort blended programma’s zijn Doepressie, een programma voor middelbare scholieren met depressieve klachten, en de Dappere Kat, een programma voor schoolkinderen met angstklachten. Deze programma’s zijn eind 2012 opgeleverd en worden in de loop van 2013 geïmplementeerd in zeven kinder- en jeugdpsychiatrische instellingen. Over de effectiviteit van blended programma’s is nog weinig bekend. Er is nog weinig ervaring mee opgedaan, ook niet in de volwassenenzorg.

Samenwerkingsverbanden

Gezamenlijk kiezen voor hetzelfde behandelplatformGezamenlijk kiezen voor hetzelfde behandelplatform

De ontwikkelingskosten van e-healthprogramma’s zijn hoog. Verschillende partijen hebben dan ook de krachten gebundeld om deze kosten te delen. Vaak kiezen deze partijen dan ook gezamenlijk voor hetzelfde behandelplatform.

Doepressie Online en de Dappere Kat Online werden ontwikkeld door Accare, De Bascule, De Jutters, Triversum, Karakter, Yulius en Curium-LUMC. Zij kozen voor het behandelplatform van JouwOmgeving. Het is de bedoeling dat de partijen de komende jaren een aantal e-health modules gezamenlijk ontwikkelen. In 2013 zal in dit kader een online training worden gelanceerd voor ouders van kinderen met ADHD of Autismespectrumstoornissen.

Altrecht, Dimence en GGz-NHN ontwikkelden in samenwerking met platformleverancier Minddistrict twee blended programma’s, voor de behandeling van depressie en een cursus voor ouders van kinderen met ADHD.

De Parnassia Groep, een grote ggz-organisatie van acht zorgbedrijven, ontwikkelde zelf een behandelplatform, het E-healthwarenhuis. Via het warenhuis biedt de groep online zelfhulp, begeleide online behandeling of combinaties van online- en face-to-facebehandeling.

Kinderexpertisecentrum Lucertis, aangesloten bij de Parnassia Groep, ontwikkelde in dat platform online psycho-educatieve programma’s die inzetbaar zijn bij de behandeling van ADHD, autisme en depressie.

FaceTalk