Contact

Samenvatting

Internationaal kennisoverzicht, april 2013

E-health in de kinder- en jeugdpsychiatrie: stand van zaken

Samenvatting

Onderzoek onder volwassenen laat zien dat online psychotherapie, met name cognitieve gedragstherapie (verder CGT), effectief kan zijn in de behandeling van angst- en stemmingsstoornissen. Het artikel in hoofdstuk 7.2 geeft een overzicht van internationaal wetenschappelijk onderzoek naar e-healthtoepassingen die ontwikkeld zijn voor of in de kinder- en jeugdpsychiatrie. Vier verschillende soorten toepassingen komen aan de orde: internettherapie, telepsychiatrie, serious games en mobiele toepassingen (mHealth), voor vijf verschillende klachtgebieden: ADHD, autismespectrumstoornissen (ASS), angst- en stemmingsstoornissen en eetstoornissen.

Bij internettherapie bevinden hulpverlener en patiënt zich op aparte locaties en ze communiceren met elkaar via internet. Voor de behandeling van ADHD zijn geen studies naar internettherapie gevonden. Gecomputeriseerde training lijkt wel meerwaarde te hebben. Bij de studies naar de effectiviteit van online en computergestuurde behandelprogramma’s voor angst en depressie bij kinderen en jongeren onderscheiden acht hiervan zich in positieve zin omdat ze aantoonbaar positief effect hebben. Een geprotocolleerde internetbehandeling voor jeugdige slachtoffers van seksueel geweld biedt positieve resultaten. Hetzelfde geldt voor een computergeassisteerde schrijftherapie voor kinderen en jongeren met posttraumatische stresssymptomen van vier tot achttien jaar.

Studies naar gecomputeriseerde en online behandelingen voor kinderen en jongeren met autismespectrumstoornissen voor het trainen van sociale vaardigheden laten positieve resultaten zien. De resultaten van studies naar het stimuleren van het gebruik van gezichtsexpressie tonen gemengde resultaten. Hetzelfde geldt voor studies naar emotieherkenning, al zijn de resultaten hier toch wel overwegend positief.

Bij een beschrijvend overzicht van studies naar de effecten van internettherapie voor jongeren met eetstoornissen onderscheiden drie studies zich in positieve zin, omdat ze ook na zes maanden nog effect rapporteren. Een niet-gerandomiseerd Nederlands pilotonderzoek (http://www.etendebaas.nl/) verdient ook vermelding.

Telepsychiatrie maakt gebruik van videoconferentietechnologieën om op afstand diensten te verlenen in de ggz en de psychiatrische hulpverlening. Onderzoek wijst erop dat face-to-face diagnostiek en diagnostiek via telepsychiatrie hetzelfde effect hebben en tot dezelfde patiënttevredenheid leiden. Telepsychiatrie is dus goed inzetbaar in situaties waarin face-to-face diagnostiek een probleem is. Als het om behandeling gaat, wordt telepsychiatrie vooral ingezet voor kinderen en jongeren met ADHD. De resultaten uit studies naar de effecten van de behandeling moeten nog worden gepubliceerd. Cognitieve gedragstherapie via telepsychiatrie voor vermindering van depressieve symptomen blijkt effectief. Andere studies illustreren de potentiële toepassing van telepsychiatrie voor de diagnose, behandeling en monitoring van klinische symptomen.

Onderzoek wijst erop dat telepsychiatrie kostenbesparend kan zijn, maar naar de kosten voor het onderhouden en up-to-date houden van de systemen wordt nog weinig gekeken. Ook op het punt van tevredenheid over telepsychiatrie is verder onderzoek nodig.

De inzet van serious games is onderzocht voor toepassing bij ADHD, angst- en stemmingsstoornissen, autismespectrumstoornissen en eetstoornissen. Hoewel de eerste resultaten op een positief effect wijzen, is verder onderzoek nodig.

De Mobile Health (mHealth: inzet van mobiele apparaten in de zorg) toepassing Ecological Momentory Assessment is een manier om realtime data te verzamelen. Het blijkt zowel bij angst- als depressieklachten toepasbaar. Verder blijkt uit onderzoek dat mobiele apparaten als iPad en iPod bruikbare hulpmiddelen kunnen zijn voor mensen met ontwikkelingsstoornissen. Ook voor kinderen met autisme en met eetstoornissen zijn toepassingen ontwikkeld.

Samenvattend kan worden geconcludeerd dat e-health ook voor de populatie in de kinder- en jeugdpsychiatrie van toegevoegde waarde kan zijn. De onderbouwing van e-healthtoepassingen is in hoog tempo aan het toenemen. Desondanks is voor veel toepassingen nog verder onderzoek nodig, vooral in de vorm van gerandomiseerde gecontroleerde studies.