Contact
Home > Toegang > Voorlichting

Voorlichting

Betrouwbare online informatie

De voorlichting over psychiatrische ziektebeelden en de organisatie van de jeugd-ggz vormen een belangrijke schakel in de toeleiding naar de juiste zorg. Het ligt voor de hand om daarvoor het internet te raadplegen. En dat gebeurt ook, op grote schaal. Maar informatie op internet is niet altijd even betrouwbaar. Online informatiebronnen zijn niet zelden incompleet, verouderd of strijdig met de richtlijnen. Welke sites bieden betrouwbare informatie?

Voorlichting aan kinderen en jongeren

Kenniscentra

Verschillende Nederlandse kenniscentra bieden online databanken met betrouwbare informatie over psychiatrische ziekten bij jeugdigen. De online databanken van deze centra zijn vrij toegankelijk. Actieve organisaties zijn het Nederlands Jeugdinstituut, het Trimbos-instituut en het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie. De databanken richten zich met name op zorgprofessionals, maar ook ouders vinden in de websites een bruikbare referentie. De site van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie heeft voor ouders een eigen portal met praktische informatie over psychiatrische problematiek en de werkwijze en organisatie van de jeugd-ggz. Voor professionals is er daarnaast de gratis kinderformularium-app (voor iPhone en Android), een mobiele toepassing met een handzaam overzicht van gegevens over psychofarmaca voor kinderen en jeugd.

Patiëntenverenigingen

Ouders zijn vaak goed geholpen met onafhankelijk advies van ervaringsdeskundigen. Daarvoor kunnen ze terecht bij gespecialiseerde ouder- en patiëntenverenigingen, die hun diensten vrijwel allemaal ook via het internet aanbieden. Voorbeelden zijn de website van de Angst, Dwang en Fobie stichting, van oudervereniging Balans, Stichting Gille de La Tourette en de site van de Nederlandse Vereniging voor Autisme. De verenigingen vragen een lidmaatschap, dat sommige verzekeraars vergoeden vanuit de aanvullende verzekering, onder voorwaarde dat de vereniging is aangesloten bij het Landelijk Platform GGz.

Overheid

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is het expertise- en regiecentrum van de overheid voor de bescherming en bevordering van de gezondheid van de bevolking. Het instituut publiceert onafhankelijke kennis op een aantal gratis toegankelijke websites. De websites volksgezondheidszorg.info en kostenvanziekten.nl bieden beleidsmatige informatie over de volksgezondheid. Loketgezondleven.nl is een databank van beschikbare gezondheidsbevorderende interventies die zijn beoordeeld op kwaliteit, effectiviteit en samenhang. Kiesbeter.nl biedt algemene ondersteuning aan zorgconsumenten bij het vinden van de juiste zorg voor een breed scala aan gezondheidsklachten. In 2015(?) zal deze website opgaan in Zorginstituut Nederland, een nieuw zorgkwaliteitsinstituut van de overheid.

Andere partijen

DiSK, de Digitale Sociale Kaart, is een catalogus op het gebied van zorg, welzijn, wonen, sociale activering, inkomen, opleiding en reïntegratie. DiSK biedt overzichten van producten, activiteiten en organisaties in gemeente, regio en provincie. ZorgkaartNederland, een initiatief van de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie en uitgever Bohn Stafleu van Loghum, biedt een vergelijkbare dienst op internet.

Voorlichting aan kinderen en jongeren

Zo talrijk als de betrouwbare en complete bronnen voor volwassenen zijn, zo bescheiden is het aanbod voor kinderen en jeugd. Websites van ggzinstellingen bieden informatie speciaal voor jeugdigen, maar deze blijft beperkt en is vaak toegespitst op het specifieke aanbod van de betreffende instelling. Zo heeft Altrecht het Webwoud een interactieve rondleiding door de jeugd-ggz voor jonge patiënten, waar zij in contact kunnen komen met elkaar en met de jeugdraad van Altrecht. Sommige informatieve programma’s zijn specifiek voor psycho-educatieve doeleinden ontwikkeld. Een voorbeeld is ADHD voor Kids!, een website voor kinderen van zes tot acht jaar die is ontwikkeld door medewerkers van Karakter, expertisecentrum voor kinder-en jeugdpsychiatrie. Dit programma is niet gratis toegankelijk.

Speels

Ook patiëntenverenigingen bieden, binnen hun specialisme, websites voor jeugdigen. Op de website bibbers.nl van de Angst, Dwang en Fobie stichting kunnen jonge kinderen op een speelse manier informatie vinden over angst, en krijgen ze tips hoe daarmee om te gaan. Voor jongeren tussen twaalf en achttien jaar ontwikkelde de stichting stopjeangst.nl, die de jongeren handvatten biedt om hun angst of dwangstoornis aan te pakken. Op Zorgwijzer.nl staat informatie die jongvolwassenen en jongeren helpt bij het aanvragen van een PGB.

Behapbare kennis

Websites met een compleet, overkoepelend informatieaanbod over psychiatrische klachten en de jeugd-ggz zijn schaars, hoewel hun aantal toeneemt. Mindmasters.nl is een initiatief van drie ggz-instellingen uit Amsterdam (Jellinek, PuntP, Prezens) en de GGD Amsterdam. Via deze website richten de instellingen zich gezamenlijk op met name Amsterdamse jongeren tussen veertien en achttien jaar (hoewel de site voor iedereen toegankelijk is). De site geeft informatie over psychosociale problematiek en middelengebruik. De jongeren vinden op de site zelftests, lotgenotencontact en, zo nodig, ondersteunend advies via e-chat, e-mail of WhatsApp. Jeugdriagg Noord Holland Zuid, en De Jutters werken mee aan MindYourOwnLife, een vergelijkbare online vraagbaak voor jongeren. Brainwiki, een initiatief van het Kenniscentrum Kinder-en Jeugdpsychiatrie, is een website voor jongeren met psychiatrische problematiek en hun omgeving. De site geeft informatie over deze problemen maar besteedt ook veel aandacht aan het leven zelf. Het is een bundeling van behapbare wetenschappelijke kennis in een aantrekkelijk en interactief jasje. De informatie op de site is gebaseerd op de informatie van het Kenniscentrum voor professionals en ouders, en daarmee is Brainwiki door psychiaters en andere behandelaren ook inzetbaar voor psycho-educatieve doeleinden in de vroege fase van het behandeltraject.

Publiek debat

De opkomst van sociale media stelt psychiaters en instellingen voor nieuwe uitdagingen. Meningen worden op deze platforms snel gevormd. Voor nuance is niet altijd ruimte, zeker niet op Twitter, waar in 140 tekens alles moet zijn gezegd. Des te belangrijker is het dat ook experts op die fora aanwezig zijn om onjuiste informatie te corrigeren en thema’s te agenderen. Volgens publiciste Malou van Hintum hebben psychiaters zelfs de maatschappelijke plicht om op social media in debat te gaan, onder het motto: “Psychiaters, maak jezelf zichtbaar!” (toespraak van Van Hintum lezen). Verscheidene professionals uit de ggz, zoals prof. dr. Robert Vermeiren en dr. Walter van den Broek, geven dagelijks invulling aan deze oproep. Maar ook ggz-instellingen treden steeds vaker naar voren op social media, zo blijkt uit een onderzoek van RedMax, een mediabedrijf dat zich richt op de gezondheidszorg. Individuele professionals uit de ggz gebruiken social media vooral voor het debat op persoonlijke titel, terwijl ggz-instellingen voornamelijk zenden.

Social media in de psychiatrie

Dr. Heleen Riper, e-mental-healthdeskundige (VU, Amsterdam) spreekt tijdens het NVvP-voorjaarscongres in 2011.